Ars longa, vita brevis

Het menselijk leven in negen episodes
Het museum heeft negen kunstenaars uitgenodigd om ieder een eigen zaal in te richten en daarbij gebruik te maken van de museumcollectie in relatie tot een nieuw of bestaand werk van de kunstenaar. Zo zijn er in totaal negen elkaar opvolgende kabinetten ontstaan waarin de kunstenaars met hun installaties het verhaal van ‘La condition humaine’ vertellen, de menselijke conditie in de 21ste eeuw.

De negen kunstenaars die voor Ars longa, vita brevis een kabinet hebben ingericht zijn Bart Hess, L.A. Raeven, Berend Strik, Philip Vermeulen, Anne Wenzel, Peter Zegveld, Karin Arink (i.s.m. Renée Kool), Armando en Siliva B. Hun installaties volgen de verschillende fasen uit een mensenleven, beginnend met de begeerte en in de eerste zaal en eindigend met ‘memento mori’ in de laatste zaal. Ofwel het menselijk leven in negen episodes. 

(Helaas is Armando op 88-jarige leeftijd in 2018  overleden. Zijn laatste project Ars longa, vita brevis/De schoonheid van het kwaad heeft hij zelf niet meer kunnen aanschouwen. Zijn kunst leeft voort). 

De menselijke conditie
‘Religie en humor zijn manieren om er niet aan te hoeven denken dat we doodgaan, kunst verleidt ons om dat juist wel te doen.’ Deze uitspraak komt van beeldend kunstenaar Joost van den Toorn en is een antwoord op de vraag waar het uiteindelijk om draait in zijn werk. Voor hem is kunst een manier om de angst, in dit geval de angst voor de dood, in de ogen te kijken om er vervolgens mee om te kunnen gaan.

Een andere strategie is om weg te kijken van de angst, bijvoorbeeld door een volmaakte wereld in het vooruitzicht te stellen. De religie, en het christendom in het bijzonder, bood in Europa eeuwenlang een bevredigend antwoord op de onvolmaaktheid van het menselijk bestaan. In het hiernamaals wachtte de gelovige een harmonische toestand die tot in het oneindige zou duren. Dit in tegenstelling tot de onvolmaakte, aardse werkelijkheid, die zich bovenal laat kenmerken door een fundamentele tweeslachtigheid. Want het goede is er nooit zonder het kwade en de schoonheid nooit zonder de lelijkheid.

In de loop van de 20ste eeuw vormden het bestaan van een orde scheppende God en het vooruitzicht op de hemelse verlossing steeds minder een bevredigend antwoord op het menselijk tekort. Juist de notie dat wij mensen nooit de volmaakte toestand zullen bereiken, wordt vanaf de 20ste eeuw bepalend voor de manier waarop we over onszelf denken. Onze realiteit wordt doorsneden door contradicties. Onze wereld is fundamenteel tweeslachtig, en de menselijke strijd en verdeeldheid zijn onophefbaar.

De kunsten bieden, in tegenstelling tot religie, geen sluitende antwoorden op dit tekort. Wel doen ze een poging om ons hiertoe te laten verhouden. Het maken én het aanschouwen van kunst kan een manier zijn om met het tekort om te gaan. Juist door in te zoomen op de dualiteit van het menselijk bestaan. Daarom is de menselijke conditie, en dan specifiek de menselijke conditie van de 21ste eeuw, die doordrongen is van deze dualiteit, het overkoepelende thema van Ars longa, vita brevis.

Ars longa, vita brevis

De negen episodes van Ars longa, vita brevis worden allemaal gekenmerkt door de hierboven beschreven dualiteit: Begeerte, Behoefte en beheersing, Het mysterie en het verlies daarvan, Spelen en beteugeling, Verbondenheid en vrijheid, De wilskracht en het onvermogen, Controle en loslaten, Trouw en ontrouw, en tenslotte Memento mori.